Facebook
Twitter
Google+
YouTube

Raport Zespołu ds. Monitorowania Wyborów PiS

Wybory do PE

z dnia

25 maja 2014 r.


Opracowanie Anna Sikora - Zespół ds. Monitorowania Wyborów PIS

Cele akcji Monitorowania Wyborów

 

Pod koniec ubiegłego roku zapadła decyzja, że Prawo i Sprawiedliwość będzie monitorowało zbliżające się wybory do Parlamentu Europejskiego.

Celem akcji było przyjrzenie się realizacji w praktyce procedurom wyborczym określonych w Kodeksie Wyborczym i innych przepisach prawa polskiego oraz zatwierdzonym przez Radę Europy w maju 2003 roku w Kodeksie Dobrej Praktyki w Sprawach Wyborczych.

Akcja nasza miała też na celu przyczynienie się do budowy z społeczeństwie postaw obywatelskich, do zapoznania się szerokiej rzeszy Polaków z prawami i obowiązkami zarówno wyborców jak i organów powołanych do przeprowadzenia, przeliczenia i podania do publicznej wiadomości wyników wyborów.

Należy tu zaznaczyć, że od początku mieliśmy świadomość, iż możemy nie uzyskać pełnej informacji o wynikach wyborów we wszystkich komisjach wyborczych ze względu na ogrom przedsięwzięcia z jednej strony i szczupłość środków, którymi dysponowaliśmy z drugiej.

Udało się nam jednak zorganizować 40 tysięcy wolontariuszy, którzy pracowali w komisjach wyborczych jako członkowie komisji i mężowie zaufania. Przekazali nam oni bezcenną wiedzę o tym, jak realizowany jest w naszym kraju proces wyborczy.

Zaobserwowane nieprawidłowości dotyczyły całego cyklu wyborczego, poczynając od okresu kampanii wyborczej, poprzez sam akt oddawania głosów aż do przekazywania protokołów i zabezpieczania dokumentów wyborczych przez odpowiedzialnych za to burmistrzów, wójtów i prezydentów.

Wielu zgłoszonych nieprawidłowości niestety nie mogliśmy zawrzeć w proteście skierowanym do SN, ponieważ wyborcy nie wyrazili zgody na podanie ich danych personalnych. Osoby w różnych środowiskach – nie tylko w tych najmniejszych ośrodkach , odczuwają poważną obawę o swój los, o pracę, jeżeli głośno zaprotestowaliby przeciw istniejącym nagannym praktykom wyborczym. Dlatego też uważamy, że niezbędna jest taka modyfikacja kodeksu wyborczego, aby owe niepożądane praktyki uniemożliwić.

 

        Rozdział I

       Przygotowanie do wyborów

 

1. Siedziby Obwodowych Komisji Wyborczych (OKW)

Państwowa Komisja Wyborcza (PKW) działa na podstawie ustawy Kodeks Wyborczy z dnia 05 stycznia 2011 r (Dz. U. Nr 21, poz. 112 z późniejszymi zmianami). Przepisy Kodeksu wskazują na „przekazanie kompetencji ustalenia siedziby OKW do właściwości rady gminy”. Kodeks (np. art. 43 § 4, art. 156 § 2 i § 3 i 4) nie pozostawia wątpliwości, że przez siedzibę OKW należy rozumieć konkretny lokal, w konkretnym budynku, pod określonym adresem, w którym odbywa się głosowanie wyborców z danego obwodu.

Zgodnie z kodeksem wójt, przedkładając wnioski w sprawie zmian siedzib OKW, jest zobowiązany dokonać tego w takim terminie, aby rada gminy mogła podjąć uchwałę najpóźniej w 45 dniu przed dniem wyborów. Uchwała taka podlega wszystkim rygorom związanym ze skutecznym podaniem do publicznej wiadomości siedzib OKW.

Kodeks Wyborczy nie przewiduje zmiany siedziby OKW po upływie wyznaczonego dla rady terminu, nawet w sytuacjach nagłych i nieprzewidzianych.

Art. 17 § 1 – Jeżeli właściwe organy gminy nie wykonują w terminie lub w sposób zgodny z prawem zdań dot. utworzenia obwodów głosowania lub ich zmiany (…), właściwy komisarz wyborczy wzywa te organy do wykonania zadań w sposób zgodny z prawem, w wyznaczonym terminie, a w razie nieskutecznego upływu terminu niezwłocznie wykonuje te zadania i powiadamia o tym PKW.

Tymczasem Zespół ds. Monitorowania Wyborów otrzymał informacje od  wyborców o nieterminowych zmianach dotychczasowych siedzib OKW i braku skutecznej informacji na ten temat. Sprawa dotyczy wszystkich dużych miast w Polsce i wielu mniejszych ośrodków. Można przypuszczać, iż proceder ten wprowadzany był na dużą skalę i w konsekwencji wielu wyborców, szczególnie starszych lub niedostatecznie zmotywowanych by głosować, rezygnowało z udziału w wyborach. Jest to niedopuszczalne naruszenie przepisów przez włodarzy gmin, na które nie zareagowała PKW.

2.  Pismo Przewodniczącego PKW

Dnia 22 maja 2014 r PKW przesłała pismo (ZPOW – 903 – 362/14) bez podania podstawy prawnej do „Pań i Panów Przewodniczących Okręgowych, Rejonowych i Obwodowych Komisji Wyborczych” z informacją w akapicie trzecim o treści : „Komisja nie sporządza żadnych dodatkowych kopii protokołu, w szczególności przeznaczonych dla poszczególnych członków komisji lub mężów zaufania”. Zapis powyższy podpisany przez Przewodniczącego PKW – Stefana Jaworskiego, bardzo utrudnił pracę naszym mężom zaufania i członkom komisji, którym tym samym nie dano możliwości skutecznego kontrolowania wyników wyborów poprzez zabranie ze sobą kopii protokołu, który sami podpisywali. W wielu komisjach Przewodniczący szli dalej i nie pozwalali na robienie chociażby notatek lub zdjęć podpisanych protokołów w lokalu wyborczym.

Ponadto Przewodniczący PKW nie mógł wskazać podstawy prawnej dotyczącej tego zapisu, gdyż jest to jego „autorski” wymóg nie mający odzwierciedlenia w prawie. Co więcej, jest to pismo stojące w sprzeczności z Kodeksem Dobrej Praktyki w Sprawach Wyborczych Rady Europy, który w punkcie 3.2.2.4. w art. 46 wyraźnie stwierdza : „należy zapewnić dostateczną liczbę kopii sprawozdania z prowadzonych czynności do przekazania wszystkim, wspomnianym wyżej [obserwatorom], po jednej kopii.

W ocenie zespołu ds. Monitorowania Wyborów Przewodniczący PKW –

S. Jaworski przekroczył swe uprawnienia czym uchybił prawu.

 

3. Bałagan w rejestrach wyborców

132 wyborców zwróciło się do Zespołu z informacjami o tym, że osoby nieżyjące, lub takie, które głosowały poza miejscem zamieszkania (uprzednio uzyskując zaświadczenie z urzędu) znajdowały się w rejestrach wyborców.

Należy stwierdzić, iż władze samorządowe nie zachowują należytej staranności w wypełnianiu swych prawnych obowiązków związanych z wyborami, i tak teoretycznie dopuszcza się, że jedna osoba głosuje zarówno w swoim miejscu zamieszkania i np. w innym przez siebie wybranym. Jest to okoliczność mogąca zmienić wynik wyborów.

Zaznaczamy, że rejestry wyborców podlegają ściśle określonemu prawu, gdyż muszą być wiarygodne i zgodne z zapisami prawa m. in. określonemu w Kodeksie Dobrych Praktyk Wyborczych Rady Europy, która nawet wymaga by rejestr był podawany do publicznej wiadomości.

4. Bezprawne działania

Dnia 22 maja, w piątek, wójt gminy Leszno (woj. mazowieckie) poinformował członka komisji, panią J. Stawczyk, że swą decyzją wycofuje ją z OKW. Decyzja nie miała uzasadnienia. W Kodeksie Dobrych Praktyk RE w punkcie 3.1 lit. f) czytamy: „Organy powołujące członków komisji wyborczych nie mogą mieć prawa swobodnego ich odwołania.

W ocenie Zespołu ds. Monitorowania Wyborów wójt przekroczył swoje uprawnienia i tym samym uchybił prawu.

Jednocześnie gdy Pani J. Stawczyk została ustanowiona mężem zaufania w tej komisji, w dniu wyborów około godz. 18:00 pojawiła się Policja i wyprosiła ją z lokalu zakazując jej powrotu. Nikt nie uzasadnił tej decyzji.

W ocenie Zespołu ds. Monitorowania Wyborów funkcjonariusze Policji przekroczyli swoje uprawnienia, a tym samym uchybili prawu.

 

Rozdział II

   Przeprowadzenie Wyborów

 

Do zespołu ds. Monitorowania Wyborów zgłaszano wiele nieprawidłowości. W tym:

 

1. Brak stempli na kartach do głosowania (często były tylko na pierwszej stronie).

2. Brak zabezpieczenia lub wręcz otwarte urny (Warszawa, Poznań).

3. Brak stempli na plombach na urnie (Lublin).

4. W kartach do głosowania brak strony z Listą numer 4 (kilkadziesiąt interwencji).

5. W OKW nr 469 w Warszawie wyniesiono 400 ostemplowanych kart do głosowania.

6. Ważne głosy oddane na kandydatów nie zostały umieszczone w protokołach OKW.

7. Pośpiech i nieznajomość przepisów oraz nie respektowanie prawa przez niektórych członków komisji skutkował pomyłkami w podliczaniu głosów, co rodziło pretensje do interweniujących mężów zaufania z KW PiS.

8. W powiatach wałbrzyskim i świdnickim (woj. dolnośląskie) wyborcy zauważyli, że w kabinach do głosowania są cienkopisy zamiast długopisów, co jest niedopuszczalne, gdyż cienkopisy mogą przebijać na następną kartkę unieważniając głos.

9. W Warszawie starsza osoba, która zapomniała wziąć okularów do lokalu wyborczego poprosiła o wskazanie jej listy Prawa i Sprawiedliwości na co członek komisji wydarł kartę, tym samym unieważniając kartę do głosowania.

10. W lokalu OKW nr 151 w Gdańsku rozwieszone były mylące arkusze z informacją o sposobie głosowania oraz warunkach ważności głosu w wyborach do Sejmu i Senatu RP. Na kartach była instrukcja o konieczności postawienia X do Sejmu i Senatu (czyli dwóch krzyżyków). Pani Przewodnicząca OKW, zniesmaczona uwagą wyborcy, odkleiła instrukcję tłumacząc, że „takie dostała z urzędu...”.

11. Kilkanaście osób informowało o już złożonych podpisach przy ich nazwiskach w rejestrze wyborców.

12. W całej Polsce wyniesiono z lokali wyborczych 1755 kart do głosowania – co jest naruszeniem prawa.

13. PKW deleguje techniczną i merytoryczną obsługę wyborów do wójtów, burmistrzów i prezydentów miast – to na organach samorządu terytorialnego spoczywa obowiązek:

- zapewnienia siedzib dla lokali wyborczych,

- kompletowanie komisji,

- szkolenie członków komisji,

- obsługa techniczna w tym informatyczna,

- sprawne przeprowadzenie wyborów,

-odbiór wszystkich dokumentów (kart, pieczątek i innych),

- przesłanie wyników do PKW.

W wielu miejscach w Polsce np.:

- w Warszawie – Mokotów ok. 40 komisji,

- w powiecie krakowskim : m. in. gminy Skawina, Liszki, Skała,

- w woj. śląskim: m. in. gmina Żywiec,

- w woj. warmińsko – mazurskim: m. in. gmina Kętrzyn

sytuacja wyglądała identycznie jak w opublikowanym filmie z komisji 103 w Warszawie, gdzie członkowie komisji opuścili komisję wraz z kartami, nie wywiesili protokołu i powędrowali do informatyków. Warto podkreślić, że wszędzie tam członkowie komisji byli instruowani do tak niewłaściwego zachowania co później kierownictwo PKW uznało za zachowanie naruszające przepisy.

Chcemy wyraźnie zakomunikować, iż protestujemy wobec takiego traktowania członków komisji i mężów zaufania jako ludzi zaufania publicznego oraz wobec wyborców, których głosy wyborcze traktowane są w parcianych workach, przewiązanych sznurkiem do snopowiązałek i wrzucane do jakichś piwnic.

PKW w odpowiedzi na nasze pytanie odpowiedziała, że lokali bez obsługi informatycznej było w całej Polsce 179.

14. Niewłaściwie zakwalifikowano głosy jako nieważne podczas gdy były one prawidłowo oddane co zauważył mąż zaufania KW PiS i zapisał w uwagach w protokole.

15. Mężowie zaufania powinni mieć we wszystkich przypadkach prawo obecności, tymczasem w Okręgowej Komisji Wyborczej nr I w Warszawie wyproszono w dniu wyborów, bez uzasadnienia, męża zaufania KW PiS pomiędzy godz. 21:00 a 23:00.

16. Protokoły OKW z wynikami wyborów wywieszane były, w najlepszym przypadku od północy a najczęściej w nocy z 25 na 26 maja 2014 roku a zdejmowanie ich następowało już przed 8:00 rano 26 maja 2014 roku. W większości Polski protokoły z wynikami zostały pozdejmowane zanim PKW ogłosiła oficjalne wyniki wyborów. Proceder ten uchybia zapisom ustawowym o podaniu wyników do publicznej wiadomości.

17. Częste były przypadki niewywieszania protokołów w ogóle lub wywieszane były niechlujnie (odklejały się) albo też w miejscach niedostępnych dla wyborców.

18. Otrzymaliśmy dwa protokoły z OKW nr 18 w Warszawie – jeden ręcznie wypełniony, drugi komputerowo, oba podpisane przez członków komisji i oba z różnymi danymi.

19. Nasi przedstawiciele w woj. pomorskim i małopolskim interweniują w PKW w sprawie braku wizualizacji (wyników) protokołów z Obwodowych Komisji w regionach, zatem braku możliwości dokonania porównania wyników ze zdjęć robionych przez obserwatorów.

20. Porównanie upublicznionych przez PKW wyników wyborów, ze zdjęciami wykonanymi przez obserwatorów PiS na próbie około 16500 OKW ujawniło nietożsame wyniki w 156 przypadkach.

21. Wiele pytań budzi około ćwierć miliona głosów nieważnych. Największa skala była w woj. wielkopolskim i woj. kujawsko – pomorskim. W tych wyborach w stosunku do poprzednich podwoiła się liczba głosów nieważnych, głównie w powiatach gdzie największe poparcie zdobywa PO.

Z uwagi na powyższe KW Prawo i Sprawiedliwość złożyło Protest Wyborczy przeciwko ważności wyborów do Parlamentu Europejskiego z dnia 25 maja 2014 roku.

 

Rozdział III

Wnioski z akcji Monitorowania Wyborów

 

1. Wychodząc z założenia, iż akt wyborczy jest najważniejszym aktem obywatelskim w demokratycznym państwie prawa należy z wielką dbałością podejść do procedur z nim związanych. Uważamy, że powinno się zwiększyć uczestnictwo reprezentacji obserwatorów w komisjach wyborczych wszystkich szczebli. Zainteresowane winne być wszystkie komitety wyborcze, organizacje społeczne, dziennikarze oraz grupy obywateli, którzy zgłoszą taką chęć.

Takie wytyczne znajdują się w Kodeksie Dobrych Praktyk Wyborczych RE gdzie w punkcie 3.2. ust. 10 zapisano „podczas głosowania i obliczania w lokalach wyborczych muszą znajdować się przedstawiciele szeregu partii politycznych jak również obserwatorzy powołani przez kandydatów” oraz w ust. 13 „obliczanie musi być przejrzyste. Należy dopuścić obecność obserwatorów, przedstawicieli kandydatów i mediów. Osoby te winne mieć dostęp do zapisów wyników”. W puncie 3.2 lit. d) „obserwacja z uwagi na jej obowiązek neutralności winna cieszyć się uznaniem władz.

2. Wszyscy uczestnicy komisji wyborczych od członków komisji po mężów zaufania jak i innych obserwatorów winni uzyskać immunitet na czas pracy w przygotowaniu i przeprowadzeniu oraz obliczaniu wyników wyborów. Nie wolno traktować ich tak jak to było pokazane w upublicznionym materiale filmowym z OKW 103 w Warszawie jak i w co najmniej 179 komisjach w całym kraju (dane PKW).

3. Uczestnicy komisji wyborczych muszą być doskonale przeszkoleni w swych prawach i obowiązkach, a nie instruowani na bieżąco w trakcie procedury wyborczej.

4. PKW ma zarezerwowane w roku 2014 (dwa cykle wyborcze) około 460  mln złotych na prawidłowe przeprowadzenie wyborów, zatem z tych środków należy zapewnić komisjom wyborczym wszelką pomoc techniczną bez zatrudniania członków OKW i obserwatorów do roznoszenia kart i innych materiałów w nocy, po mieście.

5. Niedopuszczalne jest aby członkowie komisji, mężowie zaufania lub obserwatorzy nie mogli otrzymać kopii podpisanego przez siebie (!) protokołu. Wychodzimy z założenia, iż wszystkie czynności, pod którymi podpisuje się obywatel powinny być dostępne dla niego w formie kopii.

6. Szczególnym nadzorem winny być otoczone rejestry wyborców. Sugerujemy upublicznianie ich poprzez strony internetowe gmin. Nie może dochodzić do sytuacji, że osoby zmarłe znajdują się w tych rejestrach.

W przypadku gdy obywatel zamierza głosować w innym miejscu niż zamieszkuje, co potwierdza odebraniem zaświadczenia, urzędnicy gminni mają obowiązek ten fakt odnotować przy jego nazwisku w rejestrze wyborców. Nie można dopisywać nikogo do rejestru wyborców w dniu wyborów, w lokalu wyborczym. Należy prowadzić osobny rejestr z zaświadczeniami odebranymi w swoich gminach.

7. Szczególnemu nadzorowi powinny być poddane karty zakwalifikowane jako głosy nieważne. Były takie komisje, w których w głosach nieważnych znajdowano głosy ważnie oddane. Wszystkie głosy nieważne winny być trzymane w osobnym opakowaniu i przeliczane ilekroć zajdzie taka potrzeba.

8. Aby uniknąć nieważności tak wielu głosów należy rozważyć poprawkę do ustawy umożliwiającą rezygnację z długopisów, którymi wyborcy zaznaczają swój wybór.

9. Dla uniknięcia wszelkich podejrzeń skierowanych w stosunku do członków komisji i obserwatorów Klub Parlamentarny PiS ponownie złoży propozycję możliwości rozszerzenia kontroli obywatelskiej poprzez umieszczenie kamer rejestrujących dźwięk i obraz w lokalach wyborczych.

10. Niedopuszczalnym jest aby protokoły źródłowe tj. te podpisane przez wszystkich członków komisji, nie były wywieszone do publicznej wiadomości, lub były wywieszone niestarannie czy też w miejscach niedostępnych albo zdejmowane  przed ogłoszeniem oficjalnych wyników podanych przez PKW.

W naszej ocenie protokoły te winne być dostępne zarówno na terenie siedzib komisji jak też w urzędach gmin tak, aby każdy wyborca mógł w dowolnym terminie je sprawdzić. Termin proponowany to taki czas, jaki ustawodawca przewiduje na zgłoszenie protestu wyborczego. Inaczej należy uznać, że wyniki wyborów nie podlegały kontroli obywatelskiej.

11. Proponujemy wprowadzenie przeźroczystych urn wyborczych, tak aby umożliwić monitorowanie wrzucanych tam kart.

12. Proponujemy rozpatrzyć możliwość umieszczania przez wyborcę wypełnionych kart do głosowania do kopert, które następnie wrzucano by do urn.

Podsumowując należy przytoczyć zapisy Raportu Wyjaśniającego przyjętego przez Komisję Wenecką na 52 sesji RE :

Uwagi ogólne

1. Obok praw człowieka i rządów prawa, demokracja jest jednym z trzech filarów europejskiego dziedzictwa wyborczego, jak również Rady Europy. Demokracja jest nie do przyjęcia bez wyborów przeprowadzanych zgodnie z pewnymi zasadami, które nadają im demokratyczny charakter.

2. Zasady te są specyficznym przejawem europejskiego dziedzictwa konstytucyjnego, które mają prawo być określone jako „europejskie dziedzictwo wyborcze”. Dziedzictwo to obejmuje dwa aspekty – pierwszy, stanowiący jądro, jakim są konstytucyjne zasady prawa wyborczego, takie jak powszechne, równe, wolne, tajne i bezpośrednie prawo wyborcze – i drugi aspekt, że prawdziwie demokratyczne wybory można przeprowadzić wówczas, gdy są spełnione pewne podstawowe warunki demokratycznego państwa, opartego na rządach prawa, takie jak : podstawowe prawa, stałość prawa wyborczego i skuteczne gwarancje proceduralne.

Mając na względzie wszystkie informacje, które przedstawione zostały z powyższym Raporcie Zespołu ds. Monitorowania Wyborów uznać należy, że wybory do Parlamentu Europejskiego z dnia 25 maja 2014 roku zarządzone przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej a przeprowadzone przez Państwową Komisję Wyborczą dokonane były w sposób uchybiający prawu, procedurom oraz dobrym praktykom demokratycznego państwa prawa.

Wzywamy Parlament  Rzeczypospolitej Polskiej do zmiany ustawy Kodeks Wyborczy.

Wzywamy Państwową Komisję Wyborczą do sumiennego przestrzegania prawa.

Wzywamy jednostki samorządu terytorialnego do stosowania skutecznych gwarancji proceduralnych.

Wzywamy Polaków do jak najliczniejszego uczestnictwa w obserwowaniu procesu wyborczego jako aktu najwyższej wagi dla suwerena, jakim jest Naród.

 

 

 

 

 

 

 

 

2016-02-08
Czyste powietrze to priorytet

O tym jak ważna jest czystość powietrza nikogo nie trzeba przekonywać. Władze samorządowe również zdają sobie z tego doskonale sprawę i podejmują w tym kierunku działania. W poniedziałek 25 stycznia odbyło się w tej sprawie spotkanie w Urzędzie Miasta w Tomaszowie.

2016-01-18
Podsumowanie roku 2015!

 

Tak wyglądał rok 2015 w Tomaszowie Mazowieckim.

2016-01-14
Wojewoda Zbigniew Rau z wizytą w Tomaszowie

Zbigniew Rau, nowy wojewoda łódzki wybrał Tomaszów na miejsce swojej pierwszej wizyty. W środę wojewoda odwiedził Urząd Miasta oraz Starostwo Powiatowe.

PIS

Lech Kaczyński

KPPIS

Janusz Wojciechowski

Copyright © 2018 Marcin Witko - Prezydent Miasta Tomaszowa Mazowieckiego - Wszelkie prawa zastrzeżone
Realizacja: Dianthus
Dokument wydrukowany ze strony: www.witkomarcin.pl/aktualnosci/raport-zespolu-ds-monitorowania-wyborow-pis/